Praktische handvatten om te voldoen aan het Normenkader IBP

Door Koen Hilhorst | 7 juli 2025

Digitale transformatie biedt prachtige kansen voor onderwijsorganisaties, maar brengt helaas ook risico’s op het gebied van informatiebeveiliging en privacy. De snelle toename van cyberdreigingen, zoals datalekken en ransomware-aanvallen, maakt het essentieel dat scholen en onderwijsinstellingen strenge maatregelen treffen om een veilige leer- en werkomgeving te garanderen. Het vernieuwde Normenkader IBP (informatiebeveiliging en privacy) fungeert hierin als een cruciale leidraad; en zeker niet alleen voor de Functionaris Gegevensbescherming. 

Bij Mobilee begrijpen we dat het implementeren van IBP-normen veel uitdagingen met zich meebrengt, vooral binnen complexe onderwijsorganisaties met beperkte middelen en uitgebreide regelgeving. Denk aan het veranderen van processen en gedrag om op het kader aan te sluiten, de juiste tooling voor monitoring, alsook het beleggen van verantwoordelijkheden bij de juiste mensen. We helpen je daarom niet alleen bij het voldoen aan het Normenkader, maar zorgen we ervoor dat de implementatie past binnen je bredere informatiemanagementstructuur. 

Wat is het Normenkader IBP?

Het Normenkader IBP is een set van 69 normen voor informatiebeveiliging en 25 normen voor privacy, ontwikkeld door o.a. Kennisnet, SIVON en het ministerie van OCW. Het doel is om minimale eisen te stellen aan een veilig digitaal onderwijslandschap. Zo kunnen onderwijsinstellingen en samenwerkingsverbanden hun informatiebeveiliging en privacybescherming op een volwassen en gestructureerde manier inrichten.  

Belangrijke aspecten van het kader zijn: 

  • Bescherming van persoonsgegevens van leerlingen, ouders en medewerkers. 
  • Omgaan met digitale dreigingen zoals hacking of datalekken. 
  • Efficiëntie en duidelijkheid via een groeipad dat scholen helpt prioriteiten te stellen en de juiste stappen te zetten op het juiste moment.

Waarom is het Normenkader IBP relevant?

  1. Wettelijke verplichting vanaf 2027 
    Het voldoen aan de richtlijnen van het Normenkader IBP wordt vanaf 1 januari 2027 verplicht. Schoolbesturen moeten aantonen dat zij een digitaal veilige omgeving bieden. Daarnaast moeten schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs vanaf het jaarverslag over 2024 expliciet aandacht besteden aan informatiebeveiliging en privacy. 
  2. Bescherming tegen cyberdreigingen 
    Het onderwijs is een steeds populairder doelwit voor cybercriminelen. Ook neemt de kans op datalekken die van binnenuit de organisatie ontstaan toe door onwetendheid of beperkte digitale vaardigheden van medewerkers. Het Normenkader IBP helpt je organisatie voorbereid te zijn op dit soort risico’s. 
  3. Vertrouwen opbouwen 
    Zowel ouders als medewerkers verwachten dat hun gegevens veilig worden behandeld. Het behalen van de norm toont aan dat jouw organisatie dit serieus neemt. 

Maar, we hebben toch een Functionaris Gegevensbescherming? 

Wat we vaak zien is dat besturen een FG-er aanstellen en daarmee hopen de eisen van het Normenkader afgedekt te hebben. De FG mag volgens de AVG en het Normenkader echter geen taken uitvoeren die in strijd zijn met zijn onafhankelijke positie of die leiden tot een belangenconflict. De FG controleert of het beleid wordt nageleefd, maar is niet verantwoordelijk voor de dagelijkse uitvoering of implementatie van het IBP-beleid.  

Het Normenkader IBP vereist een integrale aanpak. Naast toezicht en adviestaken van de FG-er moet je als school een volledig IBP-team inrichten dat verantwoordelijk is voor het uitvoeren, implementeren en borgen van beleid, processen en technologie. 

Hoe ondersteunt Mobilee jou?

Mobilee levert een gestructureerde aanpak en strategische expertise om jouw organisatie te helpen voldoen aan het Normenkader IBP. Onze werkwijze richt zich op vijf pijlers: 

  1. Grondige Nulmeting
    Deze nulmeting bepaalt de huidige status en legt de basis voor het actieplan dat hierop volgt. Ons proces start met een uitgebreide analyse van: 
  • Beleid en processen binnen de organisatie. 
  • IT-infrastructuur en bestaande beveiligingsmaatregelen. 
  • Bewustzijn van medewerkers rondom privacy en digitale veiligheid.  
  1. Ontwikkelen van een doordacht Plan van Aanpak
    Op basis van onze bevindingen leveren we een realistisch en uitvoerbaar stappenplan. Hiermee richten we ons op: 
  • Prioritering van maatregelen met de meeste impact. 
  • Het behalen van compliance volgens wettelijke eisen. 
  • Rekening houden met budgetten, tijdslijnen en organisatiecultuur. 
  • Adviseren over de samenstelling van het IBP-team. 
  1. Begeleiding bij Implementatie
    Mobilee staat naast jouw team bij de daadwerkelijke invoering. Dit omvat: 
  • Technische ondersteuning: Verbetering van bestaande systemen of selectie van nieuwe, AVG-geschikte oplossingen. 
  • Beleidsontwikkeling: Opstellen of vernieuwen van informatiebeveiligingsbeleid en plannen met betrekking tot bedrijfscontinuïteit ten tijde van crises. 
  • Medewerkerstraining: Bewustwordingscampagnes en opleidingen voor een digitaal veilige cultuur. 
  1. Monitoring en Evaluatie
    Het verbeteren van digitale veiligheid is een doorlopend proces. Wij zetten tools en structuren in om: 
  • Voortgang te meten volgens de PDCA-cyclus (Plan-Do-Check-Act). 
  • Regelmatige audits en controles uit te voeren. 
  • Beleid en praktijk continu te verbeteren. 
  1. Verankering in de organisatiecultuur
    Het uiteindelijke doel is duurzame verandering. Het IBP-beleid moet niet alleen op papier staan, maar ook in de praktijk worden nageleefd. Dit vraagt om duidelijke taakverdeling, goede samenwerking tussen afdelingen en een IBP-team dat verantwoordelijkheid draagt.  

Mobilee helpt eigenaren en teams, van strategisch tot operationeel, verantwoordelijkheid te nemen voor IBP-naleving. Hierdoor ontstaat een blijvende digitale veiligheidscultuur. 

Concrete voordelen tijdens het traject

Met Mobilee als partner voor IBP-compliance profiteer je van de volgende voordelen: 

  • Efficiëntie: Snellere implementatie dankzij onze gestructureerde aanpak. 
  • Kostenbeheersing: Voorkomen van kostbare herstelacties door optimale voorbereiding op risico’s.  
  • Expertise: Ervaring binnen de onderwijssector en in de wereld van informatiemanagement. 
  • Maatwerk: Aanpak afgestemd op specifieke behoeften en uitdagingen van jouw organisatie. 
  • Verhoogd vertrouwen: Zowel ouders, leerlingen/studenten als medewerkers zullen meer vertrouwen hebben in jouw organisatie. 

Wat zijn jouw volgende stappen om te voldoen aan het Normenkader IBP?

Het voldoen aan de IBP-normen vergt zoals je ziet meer dan het implementeren van een softwareoplossing voor monitoring of het in dienst hebben van een FG-er. De grootste uitdagingen liggen op het gebied van bewustwording, kennis, capaciteit, implementatie in de praktijk en het omgaan met technische dreigingen. Het vraagt om een integrale aanpak, structurele inzet en voortdurende aandacht.  

Als je de stap wilt zetten richting toekomstbestendig informatiemanagement, bieden wij de tools en begeleiding om dit proces soepel te laten verlopen. We denken graag met je mee over hoe je IBP-normen toekomstbestendig kunt implementeren en tegelijkertijd aansluit op de bredere informatiemanagementstructuur. 

Meer lezen?

Ministerie van OCW:
Het Normenkader Informatiebeveiliging en Privacy voor het onderwijs is vernieuwd
Kennisnet:
IBP in de jaarcyclus en het jaarverslag
Steunpunt Passend Onderwijs:
Schoolbesturen en samenwerkingsverbanden | Aan de slag met het Normenkader IBP
Mobilee:
Informatiemanagement 2.0: voor toekomstbestendige organisaties
Normenkader IBP:
Bouwen aan je IBP Team

Koen Hilhorst

Consultant

+31(0)30 7670350

Koen Hilhorst

Ik voel me thuis in omgevingen waar veel dynamiek is. Ik ben sensitief, sociaal en razendsnel één met de (klant)organisatie. Hierdoor ben ik in staat om snel tastbare resultaten op te leveren en ‘af te maken’. Mijn credo is dan ook “Stop Starting, Start Finishing”.

Informatiebeveiliging & Privacy: van chaos naar controle
Nieuws

Informatiebeveiliging & Privacy: van chaos naar controle

Door Roel Noordhof
Zorginstelling Prisma
Slagvaardige IV/IM organisatie

Stapje voor stapje naar blijvend resultaat bij zorginstelling Prisma

Resultaat:
  • + Toekomstbestendig informatiemanagement
  • + Projectresultaten door implementatie ‘Think Big’, ‘Start Small’, ‘Act fast’-mentaliteit
De evolutie van AI
Nieuws

De evolutie van AI van 2020 tot 2025

Door Dick Beekhuizen