Hoe tot een passend wendbaar organisatiemodel te komen

Door Esther van Olderen | 6 februari 2026

Enige tijd geleden voerde ik een gesprek met een directeur van een middelgrote organisatie. Hij keek me aan en zei: “We hebben alles geprobeerd: nieuwe tools, agile teams opgezet, zelfs een externe coach betrokken. En nog steeds voelt het alsof we vastzitten. Hoe worden we echt wendbaar?” Die vraag hoor ik vaker. Daarom leek het me tijd om in dit artikel deze koe bij de horens te vatten en voorbij de bekende oplossingen te kijken: wat maakt een organisatie nu echt wendbaar en welke stappen zijn onmisbaar om tot een wendbaar organisatiemodel te komen?

Wat is wendbaarheid binnen een organisatie?

Wendbaarheid wordt vaak gezien als het vermogen om snel en flexibel te reageren op verandering. Het is echter breder en dieper dan dat. Een wendbare organisatie past zich continu aan veranderende omstandigheden aan om als organisatie een duidelijke gezamenlijke ambitie te realiseren. Hierin draait het om het vergroten van realisatiekracht en het gezamenlijk bijsturen door verschillende lagen van de organisatie.  

Veel organisaties willen deze mate van wendbaarheid. Wat dan vaak vergeten wordt is dat zonder een passend organisatiemodel dat dat ondersteunt, er een spanningsveld ontstaat waarin een organisatie wendbaar wil zijn, maar tegelijkertijd gehinderd wordt door bijvoorbeeld hiërarchie, silo’s en trage besluitvorming van het huidige model.Een wendbaar organisatiemodel vraagt daarmee om balans en het maken van bewuste keuzes.  

Organisaties bewegen zich op twee assen: klantwaarde versus kostenefficiëntie en stabiliteit versus flexibiliteit. Een klassiek hiërarchisch model biedt structuur en efficiëntie, maar beperkt vermogen tot aanpassingen. Daarentegen bieden doelgerichte, multidisciplinaire teams maximale wendbaarheid, vaak ten koste van efficiëntie. Er bestaat dus geen universeel recept; de juiste balans hangt af van de specifieke context van de organisatie. 

Vanuit Mobilee hanteren we 7 succesfactoren die jouw wendbare realisatiekracht vergroten. Deze factoren vormen samen een stevig fundament waarop jouw organisatie kan bouwen:

  1. Doel
  2. Organisatiestructuur
  3. Ritme
  4. Focus
  5. Lerend Vermogen
  6. Leiderschap
  7. Effectieve Dialoog

De zeven succesfactoren vormen geen losse elementen, maar hangen nauw met elkaar samen en versterken elkaar in een doorlopend proces van ontwikkeling en optimalisatie. Door hier gericht in te investeren, bouw je aan een organisatie die niet alleen inspeelt op verandering, maar deze ook actief inzet als motor voor groei.

Kenmerken van een wendbaar organisatiemodel

Wendbare organisaties kenmerken zich door hun aanpassingsvermogen, veerkracht en het vermogen om continu te leren. Volgens Great Place to Work bestaat wendbaarheid niet alleen uit het snel kunnen reageren op veranderingen, vooral ook uit het ontwikkelen van een cultuur waarin medewerkers zich veilig voelen om te experimenteren, feedback te geven én te ontvangen. Dergelijke organisaties zijn beter in staat om nieuwe kansen te benutten en risico’s beheersbaar te houden. 

Enkele fundamentele kenmerken die ook Great Place to Work erkent zijn: 

  • Klantgerichtheid: Organisatiestructuren en processen zijn ingericht op het leveren van optimale klantwaarde. 
  • Autonome teams: Teams krijgen ruimte en eigenaarschap om snel beslissingen te nemen en in te spelen op veranderingen. 
  • Kort-cyclisch werken: Projecten worden opgeknipt in kleinere iteraties, wat snelle feedback mogelijk maakt en ruimte biedt voor aanpassing. 
  • Lerende cultuur: Er is ruimte voor experimenteren, evalueren en verbeteren. Fouten worden gezien als kansen om te leren—volledig in lijn met de inzichten uit het Great Place to Work-artikel. 
  • Transparante processen: Heldere communicatie en visuele hulpmiddelen vergemakkelijken samenwerking en besluitvorming. 
  • Combinatie van stabiliteit en flexibiliteit: Stabiliteit in structuren ondersteunt flexibiliteit in uitvoering. 

Stappen voor het ontwikkelen van een wendbaar organisatiemodel

In de praktijk vraagt de overgang naar een (meer) wendbare organisatie om een gestructureerde aanpak die aansluit bij de unieke situatie van iedere organisatie. Het proces voor het realiseren van een wendbaar organisatiemodel kan worden opgeknipt in vier stappen: 

1. Scannen 

Start met een analyse van de huidige organisatie. Breng strategie, context, ambities en bestaande knelpunten in beeld. Bij Mobilee gebruiken we hiervoor een scorecard met herkenbare leiderschapsdilemma’s: Hoever wil je als organisatie gaan in het loslaten van het één, om het ander te bereiken? In gesprek met het leiderschapsteam helpen deze uitkomsten om tot ontwerpprincipes en randvoorwaarden te komen. In de praktijk bleek tijdens de transformatie bij pensioenorganisatie PNO bijvoorbeeld hoe belangrijk deze stap is: via een scherpe organisatiescan en gedeelde analyse konden de echte veranderpunten worden blootgelegd.  

2. Ontwerpen

Vertaal de ontwerpprincipes naar een concreet organisatiemodel. Beschrijf rollen, teams, verantwoordelijkheden en sturingsstructuren. Houd hierbij rekening met het volwassenheidsniveau van de organisatie en de gewenste mate van wendbaarheid. In de pensioencase van PNO werd gekozen voor multidisciplinaire teams en een heldere besturingsstructuur, afgestemd op de uitdagingen van de organisatie. Ook bij DPG Media kreeg het ontwerp van de migratie ‘van data legacy naar datamesh’ vorm op basis van actuele context en behoeften, waardoor gericht kon worden gewerkt aan toekomstbestendige datavoorzieningen.  

3. Realiseren 

Implementeer de nieuwe werkwijze stapsgewijs. Begin, zoals bijvoorbeeld Zorgorganisatie Dichterbij, klein door met enkele teams te experimenteren en kort-cyclisch te werken. Monitor continu de voortgang, leer wat werkt en pas aan waar nodig. Dit vergemakkelijkt duurzame verankering van het nieuwe model in de organisatie. In alle genoemde cases bleek een gefaseerde aanpak effectief: door te starten met proefteams werden successen direct zichtbaar en konden inzichten snel vertaald worden naar bredere implementatie. 

4. Doorontwikkelen 

Wendbaarheid en leiderschap in dynamische omgevingen vereisen experimenteel leren, korte feedbackloops en flexibiliteit in plaats van rigide structuren. Dat schept ruimte om continu te verbeteren. Creëer een lerende cultuur met ruimte voor reflectie en aanpassing aan veranderende omstandigheden. Zo blijft het organisatiemodel relevant en toekomstgericht. 

Wendbaar werken als strategisch middel

Wendbaar werken is geen doel op zich; het is een strategisch middel om als organisatie relevant te blijven en doelstellingen te realiseren. De kenmerken van wendbare organisaties, zoals klantgerichte teams en een cultuur van continu leren, ontstaan alleen door een doordachte en maatwerk aanpak. Het vraagt om keuzes, lef en het kunnen balanceren op de as van stabiliteit naar flexibiliteit en van kostenefficiëntie naar klantwaarde. 

Tot slot is een belangrijk inzicht dat ik wil delen dat succesvolle uitvoering van strategie draait om slimme plannen en vooral om daadwerkelijk dóen: door breder eigenaarschap, het verkorten van besluitvormingslijnen en het organiseren van structurele voortgang. Wendbaarheid helpt hierbij door de vertaalslag van visie naar concrete actie te versnellen en obstakels rondom traditionele denkkracht en veranderbereidheid te doorbreken. 

Een goed gekozen en toekomstbestendig organisatiemodel draagt daarmee bij aan blijvend succes, innovatievermogen en veerkracht in een dynamische omgeving. 

Meer lezen?

J. Spanjaart, De harde waarheid: strategische plannen zijn waardeloos zonder uitvoeringsstrategie, MT/Sprout april 2025
Consultancy.nl, Wat organisaties echt nodig hebben om effectief te veranderen, september 2025
Mobilee visie op Wendbaar Realiseren

Esther van Olderen

Sales Manager

+31(0)6 5170 2907

Over Esther van Olderen

Hoe hou je je als organisatie staande in deze snelle wereld en hoe reageer je tijdig op kansen? Samen met mijn collega’s van Mobilee speel ik graag een rol bij het beantwoorden van dit soort vragen en het succesvol initiëren en realiseren van vernieuwing en verandering.

Gerelateerde artikelen


Wendbaarheid in actie: De 7 succesfactoren voor toekomstbestendige organisaties met wendbare realisatiekracht
Nieuws

7 Succesfactoren die jouw wendbare realisatiekracht vergroten

Dichterbij: Digitalisering als fundament voor wendbare zorgsturing
Wendbaar realiseren

Dichterbij: Digitalisering als fundament voor wendbare zorgsturing

Resultaat:
  • + Een toekomstvast governance fundament
  • + Een basis voor wendbaar werken
Hoe pas je wendbaar realiseren toe in de praktijk
Nieuws

Hoe pas je wendbaar realiseren toe in de praktijk